"مـن" (نَفس)، هـم واقعـي و هـم مـوهـوم!

 

"مـن" (نَفس)، هـم واقعـي و هـم مـوهـوم!

دکتر عليرضا نوربخش

       در تصوّف، «من» (نَفس) هم واقعي است و هم در عين حال موهوم. واقعي است از آن جهت که نگرش ماست، امّا موهوم است بدان معنا که نگرش ما از «منِ» ما، به وجودي واقعي اطلاق نمي‌شود. درست مثل نگرش ما از چوبِ راستي که نيمي از آن در آب فرو رفته و به‌نظر ما خَم‌شده مي‌آيد. نگرش ما، که چوب خَم شده، واقعي به نظر مي‌رسد، حال آن‌که خَمِ چوب وهم است (خطاي بصري است)، زيرا در حقيقت چوب راست است، نه خَم. بسياري از صوفيان تجربه‌ي ما را از «من» يا نفس، به تجربه‌ي ديدن سراب در بيابان تشبيه مي‌کنند .....

       امّا برخلاف بودائيسم، که رهايي از من را در عدم وابستگي و عدم يکي شدن با من مي‌دانند، تصوّف براي رهايي از چنگال "وهمِ" نَفس، جنگي همه‌جانبه و آشکارا با آن را تجويز مي‌کند.

دوفصلنامه صوفي، ش 86